Weekendtips

Lichtjes in de duisternis

Wanneer de avond is gevallen verzamelt op 4 november een grote groep Utrechters zich op het Domplein. Vanavond vindt de jaarlijkse Sint Maarten Parade plaats. Ruim zevenduizend inwoners hebben lichtjes gekocht, lampionnen geknutseld en liedjes ingestudeerd. Ze lopen mee of staan aan de kant te kijken naar de grote lichtjesstoet die langs komt. Om zo de herinnering aan Sint Maarten, het symbool van naastenliefde en solidariteit, levend te houden. Terwijl wij met de stoet meelopen, blikken we terug op de de geschiedenis van Sint Maarten in Utrecht…

Terug in de tijd

Sint Maarten, ofwel Martinus van Tours, werd in het jaar 316 na Christus geboren. Op zijn vijftiende ging hij het leger in en het verhaal gaat dat eenmaal in Frankrijk aangekomen, hij op zijn weg een bedelaar zag zitten. De bedelaar had het koud, en Martinus kreeg medelijden. Hij scheurde zijn mantel in tweeën en gaf de ene helft aan de bedelaar. Dankbaar nam deze hem aan. De nacht erop verscheen Jezus in een visioen aan Martinus: dit bleek de bedelaar geweest te zijn. Martinus verliet het leger en liet zich dopen. Hij startte zijn werk als missionaris en na zijn dood op 11 november 397 werd hij heiligverklaard: Sint Maarten was geboren.

De liedjes die de kinderen zingen op Sint Maartenfeest zijn oorspronkelijk bedelliedjes, om de bedelaar uit te beelden uit het verhaal. Vroeger was dit dan ook echt een bedelfeest voor de armen: één moment in het jaar dat ze met liederen mochten bedelen bij de rijken. De lampjes en lampionnen staan dan voor warmte en naastenliefde. Sinds de jaren 20-30 werd dit feest echter steeds populairder, ook onder de minder armen werd het gevierd.

Ondertussen verplaatst de stoet zich vanaf het Domplein helemaal door de binnenstad, langs de Catharijnesingel en Ledig erf tot aan het Catharijneconvent. Gelovigen, niet-gelovigen, peuters in kinderwagens en ouderen in een rolstoel, iedereen loopt mee. Soms wordt er gezongen over Sint Maarten en soms zingt iedereen uit volle borst: “k ben trots wat dag ie wat, der is geen mooier plehekie, als Utereg m’n stad.” Ondertussen kunnen we aan de kant genieten van de diversiteit aan lichtkunstwerken. Sint Maarten te paard, een dromenvanger en zelfs een groot lichtgevend zeepaardje komt langs. Door deze grote kunstwerken en het gezang doet het zelfs bijna denken aan een carnavalsoptocht.

Sint Maarten in Utrecht

Sint Maarten is overigens zelf helemaal niet in Utrecht geweest, maar bisschop Willibrord wel. Rond het jaar 700 bouwde hij een eerste kerkje op wat nu het Domplein is, en wijdde deze aan Sint Maarten als dank voor alle hulp van de Franken. Sint Maarten was namelijk de heilige van de Franken. Later werd ook de Domkerk opgedragen aan Sint Maarten en werden er sinds de 12e eeuw zelfs aandenkens aan hem bewaard: een stukje mantel en wat grafstof. Maar daar houdt het niet op: heb je je weleens afgevraagd waarom ons stadslogo er zo uit ziet, met die twee driehoeken in rood en wit? Dat weerspiegelt de halve mantel van Sint Maarten (rood) en zijn onderkleed (wit)!

Van bedelfeest naar festival

Inmiddels is Sint Maarten een traditioneel feest geworden, waar kinderen uit alle buurten langs de deuren gaan voor snoep en mandarijntjes. Maar hoewel ze in grote getale meelopen aan de parade, is het niet alleen een feest voor kinderen: er is genoeg te doen in de hele stad: workshops lampionnen maken, een festival op het Berlijnplein, stadswandelingen in de voetsporen van Sint Maarten… En wist je dat het vieren van Sint Maarten in Utrecht UNESCO erfgoed is geworden?

Geef een reactie

[instagram-feed]